TR-ETS Karbon Tahsisatı Satışı

Sera gazı emisyonlarını kontrol altına almak ve AB (Avrupa Birliği) Emisyon Ticaret Sistemine ticari uyum sağlamak için Türkiye de emisyon ticaret sistemine geçiş yapıyor. Gönüllü faaliyetlerden zorunlu bir hale getirilen karbon tahsisatı, devlet tarafından her şirket için belirli bir miktar olarak dağıtılır. Bu sayede Türkiye’deki karbon emisyonu genel olarak düşürülmüş ve ihracat yapan şirketler için de yasal sınırlara uyulmuş olur. Bu yönüyle TR-ETS, yalnızca çevresel bir politika değil, aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir araç olarak değerlendirilir.

Karbon tahsisatı, bir işletmenin belirli bir dönem içinde atmosfere salmasına izin verilen sera gazı miktarını ifade eden bir emisyon hakkıdır. Teşvik amaçlı devlet her şirkete belli bir karbon tahsisatı sağlar ya da belirli yöntemlerle temin edilebilir. Oluşan her bir ton karbon emisyonu için bir karbon tahsisatı olacak şekilde denk gelir. Karbon piyasası ile yönetilen bu sistem karbon tahsisatını parasal bir değere dönüştürerek yeni bir ekonomi haline getirir.

TR-ETS sistemi, üst sınır belirleme ve ticaret mantığıyla çalışır. Devlet, toplam karbon emisyonu için bir üst sınır belirler ve bu sınır doğrultusunda her işletmeye belirli miktarda karbon tahsisatı tanımlar. Bu nedenle şirketlerin karbon emisyonlarının miktarı kadar ellerindeki karbon tahsisatını devlete bildirmek zorundadır. Tasarruf edilmesi halinde elindeki karbon tahsisatlarını karbon piyasasına satabilir. Bunun eksik olması durumunda karbon piyasasına başvurarak ihtiyacı kadar karbon tahsisatı satın alabilir. Bu şekilde karbon emisyonu düşürülmüş ve sistemin sürekli olması sağlanmış olur.

TR-ETS kapsamında karbon tahsisatlarını satın almak isteyen işletmeler için sürecin temel adımları şunlardır:

1. Emisyon ve Tahsisat Tespiti
   İşletmeler, belirli bir dönem için atmosfere saldığı karbon emisyonunu hesaplar ve mevcut tahsisatlarıyla karşılaştırır. Bu adımda Sustaines ESG Skorlama Yazılımı ile verileri en net şekilde hesaplayabilirsiniz.
2. Karbon Piyasasına Başvuru
   Eksik tahsisatını tamamlamak isteyen işletmeler, devlet tarafından yetkilendirilmiş karbon piyasasına başvurarak gerekli miktarı talep eder. Piyasada işlem gören tahsisatlar genellikle ton başına belirlenen bir fiyatla alınıp satılır.
3. Tahsisat Satın Alma
   İşletmeler, ihtiyaç duydukları tahsisatı satın alarak kendi emisyonlarını yasal sınırlar içinde tutar. Bu aşamada, tahsisat fiyatları piyasadaki arz-talep koşullarına göre belirlenir.
4. Raporlama ve Onay
   Satın alınan tahsisatlar, ilgili dönem sonunda devlete bildirilir ve işletmenin emisyon raporlarıyla birlikte doğrulanır. Bu sayede işletme, yasal yükümlülüklerini yerine getirmiş olur.
5. Sürecin Devamlılığı
   TR-ETS sistemi, yıllık veya dönemsel olarak tekrarlanan bir süreçtir. İşletmeler her dönem emisyonlarını takip ederek ihtiyaç halinde tahsisat satın alabilir veya fazla tahsisatlarını piyasada satarak ekonomik kazanç sağlayabilir.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi, ilk etapta ekonominin “karbon yoğun” lokomotif sektörlerini odağına alıyor. Mevcut İRD (İzleme, Raporlama, Doğrulama) tebliğine göre, yıllık emisyonu 20.000 ton CO2 eşiğinin üzerinde olan tesisler sistemin doğal parçasıdır. Özellikle elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, rafinaj, seramik ve cam gibi ağır sanayi kolları bu kapsama girmektedir. İşletmelerin emisyon hacmine göre yapılan Kategori A, B ve C sınıflandırması, raporlama sıklığını ve denetim detaylarını belirler. Eğer işletmenizin bu eşik değerlerin neresinde olduğunu manuel olarak takip etmekte zorlanıyorsanız, Sustaines ESG Yazılımı emisyonlarınızı anlık olarak kategorize ederek yasal statünüzü netleştirir.

• Mevzuat uyumu: Yasal yükümlülükler (Avrupa Birliği’nin uyguladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM)) ve cezalardan kaçınmak için başvurulur.
• Ekonomik nedenler: Fazla tahsisat satışı veya eksik tahsisat alımında gerek duyulur.
• Stratejik: Sürdürülebilirlik ve yatırımcı raporlamasında ihtiyaç duyulur.